احضار سفیران کشورهای مختلف و خروج آنها از خاک کشور ؛ تهدیدهای بی سابقه جهان غرب ؛ تحریم ؛ انزوای جهانی ؛ به گوش رسیدن صدای طبل اقدام نظامی و جنگ و ... فضایی بود که بیش از ده سال قبل بر سیاست خارجه ایران سایه افکنده بود و جهان غرب در صدد بهره برداری از وضع موجود بود ؛ اما با پیش آمدن دوم خرداد و استقبال بی نظیر مردم از سید محمد خاتمی به عنوان کاندیدای مورد نظر انتخاباتی شکل گرفت که به حماسه تعبیر شد و توانست مقبولیت مردمی دولت جدید را به رخ قدرت طلبان غرب وشرق بکشد و مانند سدی در برابر این موج بلند قد علم کند و شرایط را به نفع کشور و نظام تغییر دهد . از بازگشت سفرا به ایران و تبدیل تهدیدها به فرصت تا سخنرانی خاتمی در سازمان ملل که ملت و دولت ایران را به بی سابقه ترین جایگاه نزد جهانیان در تاریخ پس از انقلاب نشاند و از پا پس کشیدن و معذرت خواهی بزرگترین مخالفین نظام از مواضع خصمانه گذشته تا شناخته شدن کشور به عنوان منادی صلح و گفتگو و تشنج زدایی در عرصه بین الملل  ... مسائلی بود که روند رو به رشدی را در سیاست خارجه ایران نوید میداد . پس از دولت اصلاحات که در کنار نقصها و کاستیها نقش بسزایی در خارج کردن کشور از انزوای سیاسی در جهان داشت امروز با روی کار آمدن دولت نهم باز هم کشور با موجی از بیم ها و امیدها روبرو شده است . انتخاب منوچهر متکی به عنوان وزیر امور خارجه  با سابقه طولانی ایشان در مسائل سیاست خارجه و وعده های وی مبنی برعدالت خواهی در روابط بین الملل که با هدف تاثیر گذاری در کشورهای دیگر همراه بود ضمن اینکه تضمین میکرد کشور را مجبور به اتخاذ سیاست منفعلانه و دفاعی نخواهد کرد انتخابی مناسب  و تخصصی به نظر میرسید مخصوصا این که مواردی از قبیل حقوق بشر؛ محیط زیست ؛ زنان و به خصوص تهدید زدایی از روابط بین الملل جز اولویتهای فعالیتهای کاری ایشان به حساب میامد . پس از گذشت نیمی از عمر این دولت و وزارتخانه متبوع آن متاسفانه شاهد آن بودیم که کشور دچار یک تزلزل و بازگشت در روابط بین المللی گردید که میتوان سر منشا تمام آنها را در مسائل مربوط به انرژی هسته ای و پافشاری بر آن جستجو کرد ؛ تاکیدی که دولت نهم برای دستیابی به فناوری هسته ای از خود نشان داده و آن را تبدیل به شعار شماره یک خود کرد ضمن اینکه باعث شد در این زمینه موفقیتهای بی نظیری را کسب کند اما خالی از پرداخت هزینه نبود . متاسفانه مسائلی در همین برحه زمانی در داخل کشور رخ میداد که بازتاب آن باعث افزایش آن هزینه ها و فشارها در خارج میگردید و به نوعی بهانه های دلخواه را به دست مخالفین برنامه هسته ای میداد ؛ پرداختن به مساله هولوکاست در حساس ترین مقطعی که کشور ما دارای پرونده هسته ای در آژانس و سازمان ملل بود یا مناقشه بر پیوستن بحرین به خاک ایران علاوه بر اصرار بر محو اسرائیل از صفحه روزگار و پیش گرفتن سیاست یک بام و دوهوا در قبال گفتگو با ایالت متحده و رابطه با مصر  یا بحران اوایل سال مربوط به ملوانان انگلیسی و برخورد دوگانه با آنها از این قبیل مسایل بود که گاها نشان دهنده یک تناقض در بطن وزارت خارجه هم به حساب میامد به طور مثال محو کشورها که از تریبون بالای هرم دولت مطرح میشد توسط هیات اعزامی دیپلمات های شورای امنیت ملی و وزیر امور خارجه تلویحا تکذیب میشد که عرف دیپلماتیک جهان چنین مواضع متناقضی را از یک دولت بر نمیتابد . همانطور که اشاره شد هزینه هایی از قبیل تحریم بی سابقه ایران و کشاندن پرونده به شورای امنیت و صدور دو قطع نامه امنیتی در یک سال و موج تهدید های نظامی بیش از پیش و اتهام دخالت ایران در عراق و افغانستان به همراه آزاری که سفرای کشور در عراق متحمل شدند حاصل تلاش برای رسیدن به حقی گران قیمت بود ؛ به نظر میرسد در قبال چنین برخوردی مسئولان سیاست خارجه و راس آن رییس دولت میتوانستند در چنین فضایی دست به اعتماد سازی زده و از لحن و ادبیات گفتمانی خشن و خارج از عرف دست بردارند تا پس از بازگشت آرامش لازم به روابط پر تنش متقابل بتوانند مطالبات خود را با تدبیر و بر روی میز مذاکره مطرح کنند که متاسفانه نه تنها چنین چیزی به طور کافی اتفاق نیافتاد بلکه دولت با بستن چشم خود بر اروپا و غرب و آمریکا و حس بی نیازی نگاه خود را معطوف کشورهای آمریکای لاتین و در راس آنها ونزوئلا و آفریقا کرد ؛ درست در همینجاست که باید پرسید براستی منافع ملی کشور در چنین موقعیتی اقتضای همکاری با کشورهایی که خود منزوی و نیازمند کمکهای مالی هستند و از قَََََِبل ارتباط با ایران و پیش گرفتن سیاست ضد آمریکایی دلخواه ایران به دنبال منافع منطقه ای خود هستند را میکند یا خیر ؟ البته نباید مثبت بودن ارتباط با سراسر جهان را کتمان کرد اما غفلت از بخش اعظم جهان و سرمایه گزاری افراطی در بخشی دیگر از جهان نمیتواند آنطور که باید و شاید نیازهای کشور را به ارتباط تجاری و ترانزیتی  و اقتصادی و حتی سیاسی به سایر ملل را برآورد ؛به جای خروج از انزوای تحمیلی که برای آینده کشور امری مهم تلقی میشود روی آوردن به هوگو چاوز و ارتگا تامین کننده کدامین اهداف بلند مدت جمهوری اسلامی خواهد بود ؛ بعد از دو سال فعالیت آقای منوچهر متکی ضمن تقدیر از ایشان باید این سوال را پرسید که خود را تا چه حد در تحقق بخشیدن به وعده های بیان شده در مجلس که رای اعتماد را بر مبنای آن دریافت کردند موفق میداند . در هر حال سیاست خارجی ای که  تحت فشار دائمی به علت حمایت از آزادی فلسطین و حزب الله لبنان است توانسته بود انبساط پیدا کرده و دارای اعتبار جهانی شود باز هم منقبض شده و انزوا و تهدید و تحریم گریبان گیرش شده  است .  در این میان البته از تغییراتی که در روسای کشورهای متحد آمریکا اتفاق افتاد هم نباید غافل شد که به نوعی به تشدید شدن جو جامعه جهانی علیه ایران کمک کرد از مرکل در آلمان تا سارکوزی در فرانسه و تا حدودی براون در انگلیس درتغییر رویکرد نسبت به ایران بی تاثیر نبوده اند . به هر حال پس از گذشت این مدت زمانی ؛ سفر اخیر آقای احمدی نژاد به نیویورک فارغ از حوادثی که نباید اتفاق می افتاد ولی افتاد ؛ تغییر ادبیات و گفتمان مبنی بر همبستگی برای صلح نشان ؛ احترام به جامعه یهود و گفتگو با آنها و مرزبندی مشخص آنها با صهیونیسم نشان دهنده تلاش برای اعتماد سازی و نشان دهنده چهره صلح طلب ایران بود که در چنین موقعیتی که سران کشورها به طور مستقیم و به دور از جهت دهی غول های رسانه ای سخنان ایشان را میشنیدند میتواند تاثیر مثبتی برای خروج از شرایط فعلی داشته باشد ؛ امیدوار هستیم روند چنین مناسباتی ادامه یابد و به خصوص بتواند جلوی اجماع برای قطع نامه سوم علیه کشور را بگیرد . نکته دیگری که در آخر باید اشاره کرد اینکه نباید از شرایط داخلی کشور هم غافل بود زیرا از عوامل بسیار مهمی که بر معادلات بین المللی یک کشور تاثیر بسزایی دارد شرایط و نحوه برخورد دولت با امور داخلی کشور است زیرا سیاست داخلی تاثیر اولیه خود را بر سیاست خارجی میگذارد لذا با توجه به این امر از دولت انتظار میرود در امور داخلی و برخورد با منتقدین از هر صنف دانشجو و مطبوعات و اساتید دانشگاه و ... از خود صبوری و تامل نشان دهد . امیدوار هستیم دولت با پیش گرفتن سیاست گفتگوی مبنی بر صلح و پرهیز ار چالشهای غیر ضرور و توجه به قواعد حاکم بر نظم جهانی در شرایطی آرام و بدون تنش داخلی بتواند نوید دهنده یک سیاست خارجی موفق و بدور از تهدید و تحریم و عاری از دشمن برای مردم باشد .