همواره از ادوار گذشته تا امروز در انتخابات ها و به خصوص انتخابات ریاست جمهوری در کنار نامزدهای اصلی دو جناح سیاسی موجود ، افراد دیگری نیز پا به عرصه رقابت گذاشته اند که بنا به دلیل سوابق مدیریتی و ... چهره ای شناخته شده و دارای وزن اجتماعی – سیاسی هستند اما کاندیدای مطلوب و اصلح طیف خود نیستند یا کسانی دیگر که علی رغم مطرح بودن نام و سوابقشان مساعی خود را جهت حضوری مستقل به کار می بندند ، این دسته از نامزدهای انتخاباتی عموما در انتخابات ها تحت عنوان کاندیدای سایه شناخته میشوند .
به طور مثال رضا زواره ای و محمد ری شهری در انتخابات دوم خرداد 76 هر کدام با 772 هزار و 742 هزار رای سوم و چهارم شدند که فاصله بسیاری با دو کاندیدای اصلی جناههای سیاسی یعنی سید محمد خاتمی و ناطق نوری داشتند . همین طور میتوان از محسن مهر علیزاده با آرایی بیش از یک میلیون در خرداد 84 نام برد و در انتخابات پیش رو نیز از محسن رضایی و هم چنین با کمی تسامح از مهدی کروبی به عنوان کاندیدای سایه برای دو کاندیدای اصلی یعنی میر حسین موسوی و احمدی نژاد نام برده میشود .
نامزدهایی که به آنها اشاره شد تاثیرات متفاوتی را بر روند انتخابات و شکل گیری نتایج آن می گذارند ، گاهی برخی افراد با حضور در صحنه نماینده قشری می شوند که بنا به دلیل نداشتن نماینده مقبول قصد تحریم انتخابات را دارند و بدین سبب با حضور این افراد که شاید کاندیدای اول و اصلی نباشند اما با ورود به عرصه سبب بالا رفتن مشارکت عمومی می شوند ، با نگاهی به لیست نامزد های ریاست جمهوری در دور اول ریاست جمهوری علی رغم میل مردم انقلابی به حضور در پای صندوق های رای و آرای بالای بنی صدر ، حضور دیگر کاندیدها باعث مشارکت حداکثری در آن زمان بود ، همانطور که در این دوره نیز از عبدالله نوری به عنوان کاندیدایی که می توانست طیف قهر کرده از صندوق های رای را نسبت به انتخابات حساس کند نام برده می شد .
گاهی تاثیر حضور کاندیدای سایه در انتخابات باعث شکل گیری تکثر آرا و کشیده شدن انتخابات به دور دوم میشود ، همانطور که در انتخابات سال 84 شاهد آن بودیم ، هر طیف با چندین نامزد وارد گود رقابت انتخاباتی شد و به دلیل تنوع کاندیدها دست مردم برای انتخاب نماینده خود بازتر شد و لذا رای واحد حول کاندیدی واحد شکل نگرفت و انتخابات برای اولین بار در تاریخ انقلاب اسلامی به دور دوم کشیده شد ، امری که در انتخابات پیش رو نیز با حضور کاندیدای سایه و احتمال قریب به یقین عدم شکل گیری اکثریت بالای پنجاه درصد آرا حول کاندیدای واحد بعید و دور از ذهن نیست .
حضور نامزدهای فرعی گاهی نیز باعث برهم خوردن ائتلاف ها و اجماع ها می شود ، شاید مصداق بارز این مساله ، دبیر کل حزب اعتماد ملی باشد که علی رغم حمایت اکثر احزاب ، گروهها و نهادهای مدنی اصلاح طلب از دیگر کاندیدای این طیف به عنوان کاندیدا ثبت نام کرده و به نوعی از اجماع شکل گرفته عبور نموده است . شکسته شدن اجماع و ائتلاف در ادوار گذشته از جمله شورای شهر دوم یا مجلس هشتم نیز سبب شکست برای طیف اصلاحات شده بود .
البته گاهی حضور این دست از نامزدها نشانه هایی از بروز اختلافات درون جناحی را همراه خود دارد که شاید در مقاطع دیگر قابل کتمان باشد اما در بزنگاه انتخابات به ناچار آشکار می گردد ، رقابت کروبی – معین در سال 84 که در نهایت و پس از انتخابات به انشعاب کروبی و تاسیس حزب اعتماد ملی منجر شد و امروز رقابت احمدی نژاد - رضایی که نشان دهنده نارضایتی اصولگرایان از روند موجود بوده و البته این نارضایتی بارها از زبان لاریجانی ، ناطق نوری و قالیباف یا دیگر سران جناح اصولگرا شنیده شده است اما در عرصه رقابت انتخاباتی خود را در قالب محسن رضایی مطرح و علنی ساخته است .
ناگفته نماند که برخی از کاندیداهای سایه نیز با علم به عدم رای آوری صرفا جهت استفاده از فضای تبلیغات یا بیش از پیش مطرح شدن خود و طیف منسوب به خود در جامعه وارد فضای انتخابات می شوند که در ادوار گذشته نیز مصادیق زیادی دارند . باید گفت گاهی هم این کاندیدای سایه حضور می یابد تا انتخابات شکل رقابتی به خود بگیرد ، امری که در دور پنجم ریاست جمهوری شاهد آن بودیم و شیبانی ثبت نام کرد تا هاشمی رفسنجانی رقیبی داشته باشد ، هرچند که شیبانی خودش عنوان کرد به هاشمی رای خواهد داد .
به هر حال در این دوره از انخابات نیز بی شک کاندیدای سایه تاثیر مستقیمی در شکل گیری نتایج خواهند داشت ، امید است این حضور و این مشارکت در پایان به نفع مردم و کشور عزیزمان باشد .
